Jinekolojik Kanserler Genel Bilgi

Neden Erken Tanı Önemli?

Jinekolojik kanserlerde düzenli tarama ve muayene ile hastalık erken evrede yakalanabilir. Bu sayede daha sınırlı tedavilerle daha iyi sağkalım sonuçları elde edilir. Belirti olmasa dahi yılda en az bir kez kadın-doğum muayenesi önerilir.

Başlıca Tedavi Yöntemleri

• Cerrahi tedavi: Hastalığın evresine göre rahim, tüpler, yumurtalıklar ve gerektiğinde lenf nodları ile omentum çıkarılabilir. Bazı durumlarda debulking cerrahisi ile tümör dokusu en aza indirilir.
• Radyoterapi ve kemoterapi: Evre ve patolojiye göre ameliyat öncesi/sonrası uygulanabilir.
• Fertilite koruyucu seçenekler: Uygun, erken evre hastalarda çocuk isteği varsa seçilmiş vakalarda gündeme gelebilir.

Endometrium (Rahim İç Zarı) Kanseri

Endometrium Kanseri Nedir?

Endometrium kanseri, rahim içini döşeyen endometrium epitelinden gelişen kanserdir ve gelişmiş ülkelerde en sık görülen jinekolojik kanserdir.

Risk Faktörleri

• Endometrial hiperplazi öyküsü
• Obezite
• Erken menarş (<12 yaş) ve geç menopoz (>55 yaş)
• Sadece östrojen içeren hormon tedavisi kullanımı
• Polikistik over sendromu
• Tamoksifen kullanımı
• Ailede meme/kolon kanseri öyküsü (ailevi kanser sendromları)
• Hipertansiyon ve diyabet
• Pelvise/karına radyasyon maruziyeti

Belirti ve İşaretler

• Anormal vajinal kanama (özellikle menopoz sonrası kanamalar)
• Adet düzensizliği, kanama miktarında artış, ara lekelenmeler
• Anormal akıntı, pelvik ağrı

Tanı Yöntemleri

• Pelvik muayene ve ultrasonografi (USG)
• Endometrial biyopsi (rahim içinden doku örneği)

Evreleme (Özet)

• Evre I: Rahimle sınırlı
• Evre II: Rahim ağzına yayılım
• Evre III: Vajen/çevre dokulara yayılım
• Evre IV: Uzak organ yayılımı

Tedavi

Primer yaklaşım çoğunlukla cerrahidir: rahim, tüpler ve yumurtalıklarla birlikte lenfatik değerlendirme ve omentum çıkarımı. Evre ve tümör özelliklerine göre radyoterapi ve/veya kemoterapi eklenebilir.

Prognoz (Yaşam Süresi)

Yaşam oranları evreyle yakından ilişkilidir: Evre I’de çok yüksek, ileri evrelerde kademeli olarak düşer.

Fertilite (Gebelik) Seçenekleri

Olguların küçük bir kısmı menopoz öncesi dönemde saptanır. Uygun, erken evre ve düşük riskli seçilmiş hastalarda rahim korunarak özel tedavilerle gebelik mümkün olabilir. Bu yaklaşım, yalnızca bu konuda deneyimli merkezlerde planlanmalıdır.

Over (Yumurtalık) Kanseri

Over Kanseri Nedir?

Over kanseri, yumurtalığın epitelyal veya germ hücreli dokularından gelişir. Çoğu zaman ileri evrede yakalanır ve bu nedenle jinekolojik kanserler arasında mortalitesi en yüksek olanlardandır.

Kimler Daha Yakından İzlenmeli?

• Ailede meme ve/veya over kanseri öyküsü
• Kendisi meme kanseri olanlar
• 55 yaş üstü kadınlar
• Hiç doğum yapmamış kadınlar
• BRCA1/BRCA2 gibi genetik mutasyon taşıyıcıları

Belirtiler ve Erken Teşhis

• Başlangıçta sıklıkla belirti vermez
• Karın şişliği, gaz, kabızlık, iştahsızlık, erken doyma
• Sürekli yorgunluk ve pelvik/karın ağrısı

Belirti olmasa dahi yıllık muayene erken yakalamaya yardımcıdır.

Tanı

• Fizik ve pelvik muayene
• Ultrasonografi ve ileri görüntüleme (ör. BT)
• Kesin tanı çoğunlukla cerrahi ile konur

Cerrahi Tedavi ve Debulking

Yaşam süresini belirleyen en önemli etkenlerden biri ilk ameliyatın tam yapılması ve geride görünür tümör bırakılmamasıdır (debulking cerrahisi). Cerrahide rahim ve yumurtalıklara ek olarak lenf nodları ve omentum çıkarılır; gerekirse bağırsak, dalak, karaciğer yüzeyi veya diyaframdan ek rezeksiyonlar yapılabilir.

Fertilite Koruma

Erken evre ve uygun patolojiye sahip menopoz öncesi hastalarda, çocuk isteği varsa rahim ve/veya tek yumurtalık korunarak tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. Bu karar, deneyimli ekiplerce bireyselleştirilmelidir.

Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri

Serviks Kanseri Nedir?

Serviks kanseri, rahim gövdesinin vajinaya açıldığı bölgede gelişir. Gelişmiş ülkelerde tarama programları sayesinde kanser öncesi lezyon aşamasında saptanabilir.

Risk Faktörleri

• Düşük sosyoekonomik düzey
• Erken evlilik ve erken cinsel aktivite
• Sigara kullanımı
• Çok doğum yapma
• Sık partner değişikliği
• HPV enfeksiyonu

Belirtiler

• Cinsel ilişki sonrası kanama
• Adet dışı kanama ve kanlı/pis kokulu akıntı
• Bel ve kasık ağrısı

Ne Yapmalı? Tarama ve Korunma

• Pap Smear ve uygun aralıklarla HPV testi yaptırılmalıdır.
• Cinsel olarak aktif veya menopozda olan her kadın, yaş gözetmeksizin düzenli kadın-doğum muayenesi yaptırmalıdır.
• HPV aşısı, uygun yaş gruplarında korunmada etkilidir.

Tıbbi Değerlendirme ve Randevu

İletişim Bilgileri

Belirtilerden herhangi biri mevcutsa gecikmeden uzman değerlendirmesi için başvurunuz. Erken tanı, yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından kritik öneme sahiptir.